Stopa cukrzycowa to poważne powikłanie przewlekłej cukrzycy i jedno z największych wyzwań w pracy podologa. Skóra jest sucha, podatna na pęknięcia, a każdy, nawet drobny uraz może stać się początkiem owrzodzenia. Dlatego w gabinecie podologicznym kluczowe są: dokładny schemat badania, bezpieczne techniki opracowania oraz rozsądny dobór preparatów pielęgnacyjnych, które pacjent będzie stosował także w domu.

Schemat badania pacjenta z cukrzycą w gabinecie podologicznym

1. Wywiad medyczny

Wywiad to pierwszy i absolutnie obowiązkowy etap wizyty. To, jak wygląda stopa cukrzycowa pozwala ocenić poziom ryzyka oraz ustalić, jakie procedury będą bezpieczne, a kiedy należy skierować pacjenta do lekarza. Podolog powinien też poznać m.in. czas trwania cukrzycy, sposób leczenia i wyrównanie glikemii. Długotrwale, źle kontrolowana cukrzyca zwiększa ryzyko neuropatii i zaburzeń krążenia. Ważne jest także pytanie o przebyte owrzodzenia, amputacje, częste infekcje oraz choroby współistniejące, takie jak miażdżyca czy nadciśnienie. Warto zapytać o styl życia, rodzaj pracy oraz nawyki pielęgnacyjne, aby od razu zaplanować realistyczne zalecenia domowe.

2. Stopa cukrzycowa – ocena ukrwienia

Ocena ukrwienia stopy pozwala wychwycić niedokrwienie, które jest jednym z kluczowych czynników ryzyka owrzodzeń i powolnego gojenia ran. Już proste badanie kliniczne daje wiele informacji, które pomagają dobrać odpowiedni poziom obciążenia zabiegowego.

Podczas badania palpacyjnie ocenia się tętno na tętnicy grzbietowej stopy i piszczelowej tylnej, porównując obie strony. Dodatkowo sprawdza się temperaturę skóry, zabarwienie i czas kapilarnego powrotu krwi – chłodna, blada stopa cukrzycowa ze słabo wyczuwalnym tętnem wymaga szczególnej ostrożności oraz częstej kontroli lekarskiej.

3. Ocena neuropatii

Neuropatia cukrzycowa sprawia, że pacjent często nie czuje bólu, ucisku ani wysokiej temperatury, co sprzyja powstawaniu niezauważonych urazów. W gabinecie podologicznym nie da się jej wyleczyć, ale można ją wcześnie zauważyć i spowodować, by stopa cukrzycowa została odpowiednio zabezpieczona.

Do oceny neuropatii używa się m.in. monofilamentu 10 g do sprawdzania czucia ochronnego oraz kamertonu 128 Hz do badania czucia wibracji. Dodatkowe testy ostrości lub biotezjometr, jeśli jest dostępny, pomagają określić stopień zaburzeń, a w konsekwencji dobrać ostrożniejszą technikę pracy oraz bardziej zaawansowaną profilaktykę domową.

4. Ocena skóry i struktur podeszwy

Skóra pacjenta z cukrzycą bardzo często jest sucha, cienka lub odwrotnie – z tendencją do rozległych hiperkeratoz. Podczas oględzin stóp podolog analizuje nie tylko wygląd, ale i lokalizację zmian, bo to ona mówi o rozkładzie przeciążeń. Ocenia się, czy stopa cukrzycowa posiada modzele, odciski, pęknięcia pięt oraz wszelkie zmiany barwy, wysięki czy obrzęki, które mogą sugerować zakażenie. Sprawdza się także ewentualne deformacje kostno-stawowe (np. palce młotkowate, hallux valgus), bo to one decydują o miejscach największego nacisku i przyszłych punktach ryzyka owrzodzeń.

5. Ocena paznokci

Paznokcie u pacjentów diabetologicznych wymagają równie dużej uwagi jak skóra. Zgrubiałe, zainfekowane lub wrastające płytki szybko prowadzą do stanu zapalnego i uszkodzenia tkanek miękkich.

Podolog ocenia grubość, kolor, kształt oraz sposób wzrostu paznokci, szukając objawów wrastania, podwijania czy onycholizy. Bardzo ważne jest także wychwycenie infekcji grzybiczej, ponieważ chore paznokcie są trudniejsze do opracowania i wymagają ścisłej współpracy z lekarzem.

Zabieg podologiczny u pacjenta diabetologicznego

 Bezpieczeństwo przede wszystkim

Stopa cukrzycowa sprawia, że priorytetem jest bezpieczeństwo, a nie spektakularny efekt po jednym zabiegu. Skóra goi się wolniej, jest bardziej podatna na zakażenia, a każde, nawet niewielkie uszkodzenie może mieć poważne konsekwencje. Dlatego wszelkie procedury muszą być prowadzone z dużym wyczuciem, bez naruszania ciągłości naskórka. Podolog pracuje etapami, częściej zaprasza pacjenta na kontrolę i dokładnie dokumentuje każdy etap terapii.

Dobór narzędzi opiera się na sięganiu po frezy o łagodnej gradacji i unikaniu narzędzi, które łatwo powodują mikrourazy lub przegrzanie tkanek.

Stopa cukrzycowa – opracowanie zrogowaceń

Hiperkeratozy i modzele to sygnał, że dana okolica jest nadmiernie przeciążana i w przyszłości może stać się miejscem owrzodzenia. Ich opracowanie staje się konieczne, ale musi być wykonane tak, aby nie naruszyć głębszych warstw skóry. Stopa cukrzycowa sprawia, że konieczna jest stała ocena grubości naskórka, kontrola temperatury oraz ostrożne, stopniowe zdejmowanie warstw zrogowaciałych.

W pracy z takimi pacjentami świetnie sprawdzają się frezy karbidowe białe i żółte, które pozwalają na precyzyjne, ale delikatne usuwanie zrogowaceń. Do wygładzania powierzchni i opracowywania wałów paznokciowych bez ryzyka skaleczeń warto sięgać po frezy diamentowe czerwone, które pomagają uzyskać gładkie wykończenie i pozostawić naskórek w jak najlepszej kondycji.

W przypadku stopy cukrzycowej niezastąpione są też frezy ONY CLEAN, których unikalna, pozbawiona ostrych ostrzy budowa pozwala na precyzyjne i całkowicie bezpieczne oczyszczenie wałów paznokciowych bez ryzyka zranienia delikatnej skóry.

Pielęgnacja końcowa

Zakończenie zabiegu w przypadku stopy cukrzycowej to nie tylko miły akcent, ale ważny element terapii. To właśnie wtedy skóra jest najlepiej przygotowana na przyjęcie składników aktywnych, a pacjent otwarty na zalecenia do domu. Końcowa pielęgnacja powinna wspierać barierę hydrolipidową, łagodzić ewentualne podrażnienia oraz chronić przed nadmiernym przesuszeniem.

Podolog dobiera preparat na podstawie aktualnego stanu skóry: nasilenia suchości, obecności mikropęknięć, skłonności do potliwości czy ryzyka infekcji. W praktyce oznacza to sięganie po produkty nawilżająco-ochronne z kategorii Kremy do stóp, dedykowane skórze wrażliwej i cukrzycowej oraz edukowanie pacjenta, jak stosować je również w warunkach domowych.

*

Pacjent z cukrzycą w gabinecie podologicznym to pacjent szczególny – wymagający więcej czasu, ostrożności i dobrze zaplanowanej profilaktyki. Dokładny schemat badania, umiejętne wykorzystanie delikatnych frezów (karbidowych białych i żółtych oraz diamentowych czerwonych), a także rozsądny dobór preparatów pielęgnacyjnych w przypadku stopy cukrzycowej decydują o bezpieczeństwie zabiegów.